Hoe groot is het risico?

Van tijd tot tijd worden sportliefhebbers opgeschrikt wanneer er weer een bericht verschijnt over een sporter die bij inspanning plotseling aan een hartstilstand overlijdt. Vaak zijn het jonge mensen die ogenschijnlijk gezond door het leven gingen.

Uit onderzoek blijkt dat het risico op hartstilstand tijdens het sporten klein is. Onderzoek in Nederland (Dolmans 1983, 1984) liet zien dat 1 op 45.000 sportbeoefenaars hierdoor wordt getroffen. Dit gebeurt tijdens 1 op 7 miljoen sporturen.

Het risico stijgt met de zwaarte van de inspanning maar daalt naarmate de sporter beter getraind is. 90% van de slachtoffers is man.
Overigens is het totale risico voor sportbeoefenaars om plotseling aan een hartstilstand te overlijden kleiner dan voor niet-sporters.

Oorzaken:

• Afwijkingen aan de hartspier: Hypertrofische obstructieve cardiomyopathie. Dit is een erfelijke, aangeboren afwijking. De verdikte hartspier belemmert de uitvloed van bloed uit het hart.
• Ontsteking van de hartspier door een virusinfectie. Dit kan zelfs ontstaan bij een flinke verkoudheid of bij een griepje. Daarom is sporten met koorts onverstandig.
• Aangeboren afwijkingen van de kransslagaderen: De linker kransslagader verloopt meestal abnormaal. Bij lichamelijke inspanning wordt de linker hoofdstam afgeklemd.
• Vernauwing van de aortaklep. Hierdoor vergroot de linker kamer van het hart.. Er ontstaat een tekort aan zuurstof in de hartspier tijdens inspanning. Hierdoor ontstaan ritmestoornissen.
• Aderverkalking in de kransslagaderen. Dit veroorzaakt een tekort aan zuurstof tijdens inspanning. Hierdoor kunnen fatale ritmestoornissen ontstaan.
• Het Wolff-Parkinson-White-syndroom. Dit is een stoornis in de geleiding van het hart. Er bestaat een abnormale verbinding tussen boezems en kamers waardoor de electrische impuls kan stromen. Hierdoor kan de electrische impuls tussen boezems en kamers gaan rondcirkelen. Dit geeft een versnelling van het hartritme. Pijn op de borst, bloeddrukdaling en fatale ritmestoornissen kunnen het gevolg zijn. Het WPW-syndroom geeft specifieke afwijkingen op het electrocardiogram.
• Het verlengd Q-T syndroom: Bij dit syndroom kunnen ook ritmestoornissen ontstaan bij lichamelijke inspanning. Er bestaat een aangeboren vorm en een vorm die wordt veroorzaakt door medicijnen.

Hoe kan een plotselinge hartstilstand worden voorkomen?

Training zorgt ervoor dat er minder snel ernstige ritmestoornissen in het hart kunnen ontstaan. Een geleidelijke, rustige opbouw is daarom raadzaam. Wie pijn op de borst of ritmestoornissen ervaart tijdens inspanning, kan beter eerst langs een sportarts of cardioloog gaan alvorens verder te gaan met sporten.
Wie in de naaste familie iemand had die jong is overleden aan een acute hartstilstand kan ook beter eerst een uitgebreide keuring ondergaan voordat hij/zij intensief een sport gaat beoefenen.
Tenslotte is het belangrijk om niet te gaan sporten als je koorts hebt. Wacht hier het liefst twee weken mee. Dit staat nog los van het feit dat het voor de trainingsopbouw zinloos is om te trainen als je ziek bent. Het lichaam heeft dan vooral behoefte aan rust.
Helaas zal het onmogelijk zijn om een plotselinge hartstilstand in alle gevallen te voorkomen. Trainers, begeleiders en scheidsrechters zouden daarom moeten kunnen reanimeren. Hiermee kunnen levens worden gered.